آخرین امیدها برای نجات یوزپلنگ‌های آسیایی در ایران

پنجه در پنجه‌‌ی انقراض؛ آخرین امیدها برای نجات یوزپلنگ‌های آسیایی در ایران (بخش اول)

تعقیب و گریز مکرر با انسان مدت‌هاست که نفس‌های سریع‌ترین دونده‌ی خشکی در مسافت‌های کوتاه را به شماره انداخته است. یوزپلنگ گربه‌سانی بزرگ، محتاط و در عین حال اجتماعی است که تاریخ تکاملش احتمالاً حدود ۴ میلیون سال قبل در دشت‌های استپی خاورمیانه رقم خورده است. با وجود اینکه آثار و شواهد ثبت‌شده در فسیل‌های متعلق به ۱۰ هزار سال قبل، حضور شاخص یوزپلنگ‌ها را در شمال آمریکا، اروپا، آسیا و آفریقا تایید می‌کند، اما ظاهراً دوران آسایش و خوشبختی آن‌ها تنها تا آخرین عصر یخی دوام داشت چرا که پس از آن جمعیت‌های انسانی بودند که در قلمرو پوزپلنگ‌ها یکه‌تاز شدند. حیوانی که زمانی پراکندگی وسیعی از آفریقا، شبه‌جزیره عربستان تا هندوستان و ترکمنستان داشت و دشت‌های باز و تپه ماهورها را درمی‌نوردید، امروز در شمال آفریقا نابود شده و در دیگر مناطق این قاره نیز شدیداً رو به کاهش است. پراکنش یوزپلنگ‌ها در آسیا در حال حاضر صرفاً به ایران محدود شده و نسل آن‌ها در بقیه‌ی کشورها به کلی از میان رفته است. در حال حاضر فقط و فقط دو زیرگونه یوزپلنگ وجود دارد: یوز آفریقایی با جمعیت‌هایی معدود در مناطق مرکزی و جنوبی آفریقا و یوز آسیایی که جمعیتش در آخرین پناهگاه خود یعنی ایران‌زمین در خوش‌بینانه‌ترین حالت بین ۶۰ الی ۱۰۰ عدد تخمین زده شده است.

یوز آسیایی در سنگر آخر

در گذشته یوزپلنگ‌ها را جزو زیرخانواده (Acinonychinae) طبقه‌بندی می‌کردند اما مطالعات مولکولی امروز، آن‌ها را همراه با پوما (شیرکوهی آمریکایی) و جگواروندی (گربه‌سانی کوچک جثه و بومی آمریکای جنوبی و مرکزی) در یک تبار موسوم به (Acinonychini) قرار داده است.

cheetah1

واژه (Acynonyx) به معنی ثابت پنجه که در نام علمی این حیوان هم به چشم می‌خورد، اشاره‌ای به یک ویژگی کاملاً منحصربفرد یعنی عدم توانایی در جمع کردن ناخن‌ها است که سبب می‌شود تا یوزپلنگ در سرعت‌های خیلی بالا (۱۱۰ کیلومتر در ساعت) بتواند مهار لازم را همچنان نگاه دارد. بنابر شواهد و قراین پوزپلنگ‌ها قریب ۶٫۹ میلیون سال پیش برای همیشه از هم‌تبارهای خود جدا شدند. زیرگونه يوزپلنگ آسيايي با نام علمی (Acinonyx jubatus venaticus) يکي از نادرترين گربه‌سانان جهان است که زماني در اکثر مناطق دشتي غرب آسيا مي‌زيست، اما امروز بيش از ۳۰  سال است که ايران آخرين پناهگاه آن در دنيا به شمار مي‌رود و اتحاديه‌ی جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبیعی (IUCN) آن را در طبقه به شدت در خطر انقراض جاي داده است.

بعد از انقراض شیر ایرانی و ببر مازندران، هم‌اکنون یوز آسیایی بزرگترین گربه‌سان ایران بعد از پلنگ است که از طعمه‌هایی نظیر جبیر، قوچ و میش و کل و بز تغذیه می‌کند

دکتر باقر نظامی بلوچی، مشاور تحقیقاتی پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و عضو هیئت علمی دانشگاه محیط‌زیست در گفتگو با خبرنگار دی‌جی‌کالامگ یادآور شد که اين زیرگونه هم اکنون در استان‌هاي يزد، سمنان، خراسان جنوبي، خراسان شمالي، کرمان و اصفهان به تعداد کمتر از ۱۲۰ فرد در گستره‌ی حدود ۶ ميليون هکتار پراکندگي دارد. وی از پناهگاه حيات‌وحش نايبندان طبس، مجموعه‌ی حفاظتي توران شاهرود، پناهگاه حيات‌وحش دره‌انجير اردکان، منطقه‌ی حفاظت‌شده بافق و آريز، پناهگاه حيات‌وحش مياندشت جاجرم، پارک ملي سياهکوه اردکان، منطقه‌ی حفاظت‌شده کالمند-بهادران مهريز، پناهگاه حيات‌وحش دربند راور، پارک ملي کوير گرمسار و پناهگاه حيات وحش عباس آباد نائين بعنوان مهمترين مناطق زيست باقيمانده برای یوز آسیایی یاد کرد.

يوزپلنگ آسيايي يکي از نادرترين گربه‌سانان جهان است که زماني در اکثر مناطق دشتي غرب آسيا مي‌زيست، اما امروز بيش از ۳۰  سال است که ايران آخرين پناهگاه آن در دنيا به شمار مي‌رود و به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارد

 داعیه‌داران همه رفتند

انقراض دو گونه‌ی ارزشمند حیات‌وحش ایران (شیر ایرانی و ببر مازندران) زنگ خطری جدی است که اتهام آن متوجه تخریب زیستگاه، مسموم کردن طعمه، شکار بی‌رویه و کم شدن طعمه است. بذل کمترین توجه قطعاً می‌توانست مانع انقراض ابدی این دو گونه‌ی با ارزش در سرزمین ما شود که در مورد دوم یعنی ببر مازندران جای تاسف بس بیشتر است چرا که حتی یک نمونه از آن در باغ‌وحش‌های سرتاسر دنیا هم وجود ندارد. در بدبینانه‌ترین حالت می‌توان گفت که شرایطی کم و بیش مشابه نیز انتظار یوزپلنگ‌های آسیایی را می‌کشد اما از طرفی نمی‌توان تاثیر اطلاع‌رسانی گسترده و تلاش‌های دست‌اندرکاران امر حفاظت را در این وادی نادیده گرفت. نجات یوزپلنگ آسیایی از ورطه‌ی هلاک بدون‌تردید یکی دیگر از امتحانات بزرگ طبیعت ایران زمین است. این بار سایه‌ی گیوتین بر سر زیرگونه‌ای است که زیستگاه‌هایش از حداقل جاذبه‌های سکونتی برای انسان برخوردارند اما در مقابل مشکل اصلی‌اش یعنی تعارضات انسانی بالاخص آمار بالای تصادفات جاده‌ای هنوز به قوت خود باقی است.

انقراض دو گونه ارزشمند حیات‌وحش ایران (شیر ایرانی و ببر مازندران) زنگ خطری جدی است که اتهام آن متوجه تخریب زیستگاه، مسموم کردن طعمه، شکار بی‌رویه، کم شدن طعمه است. این بار سایه‌ی گیوتین بر سر زیرگونه‌ای است که زیستگاه‌هایش از حداقل جاذبه‌های سکونتی برای انسان برخوردارند اما در مقابل مشکل اصلی‌اش یعنی تعارضات انسانی بالاخص آمار بالای تصادفات جاده‌ای هنوز به قوت خود باقی است

انجمن یوزپلنگ ایرانی، یک موسسه‌ی غیردولتی با پشتوانه‌ی تحقیقات علمی متعدد

انجمن یوزپلنگ ایرانی، یک موسسه غیردولتی و فعال زیست‌محیطی است که بصورت مستقل و غیرانتفاعی در مورد حیات‌وحش بالاخص یوزپلنگ و زیست‌بوم‌های آن تحقیق و مطالعه می‌کند. از آن‌جایی که اساس فعالیت‌های این انجمن را پروژه‌های تحقیقاتی تشکیل می‌دهد، لذا نتایج کارهای میدانی و پایش‌های آن‌ها اغلب درصدر اخبار موثق و معتبر مربوط به این زیرگونه قرار می‌گیرد. از جمله فعالیت‌های تحقیقاتی مثبت این مجموعه می‌توان به پروژه‌ی پایش سراسری جمعیت یوزپلنگ در ایران اشاره کرد که فاز نخست آن در زمستان سال ۱۳۹۰ آغاز و تا سال ۱۳۹۲ ادامه پیدا کرد. در خلال این پروژه که در ۱۰ زیستگاه اصلی یوزها انجام شد، تعداد یوزها در ایران کمتر از ۷۰ فرد تخمین زده شد. بدیهی است که تغییرات جمعیتی و زیستگاهی می‌تواند آمارهای جمعیتی را تحت‌تاثیر قرار دهد لذا چنین پروژه‌هایی اغلب در یک مرحله خلاصه نمی‌شوند. فاز دوم پایش سراسری جمعیت یوزپلنگ در ایران، در مرداد سال ۹۳ آغاز و احتمالاً تا سال آینده نیز ادامه پیدا خواهد کرد.

دوربین‌گذاری یکی از بهترین راه‌های پایش جمعیت حیات‌وحش در کل جهان است. تصویربرداری از یوزپلنگ که به واسطه‌ی بینایی قوی حتی می‌تواند طعمه‌ی خود را از بین یک گله و ضعیف‌ترین‌ها انتخاب کند؛ نه‌تنها مستلزم تجربه بلکه در عین حال صرف وقت کافی جهت نصب دوربین‌های تله‌ای در جایگاه‌های مناسب است

دوربین‌گذاری یکی از بهترین راه‌های پایش جمعیت حیات‌وحش در کل جهان است. تصویربرداری از یوزپلنگ که به واسطه‌ی بینایی قوی حتی می‌تواند طعمه خود را از بین یک گله و ضعیف‌ترین‌ها انتخاب کند؛ نه‌ تنها مستلزم تجربه بلکه در عین حال صرف وقت کافی جهت نصب دوربین‌های تله‌ای در جایگاه‌های مناسب است. رمز موفقیت این ابزار را باید در عملکرد آنی سنسورهای مادون قرمز و حساسیت آن‌ها جستجو کرد که باعث شده محققان و حتی مردم عادی شاهد ثبت تصاویری از حضور نادرترین‌ها در محدوده‌های جغرافیایی مختلف باشند. دوربین‌های تله‌ای اغلب اتوماتیک هستند یعنی عکاس در پشت آن‌ها قرار نمی‌گیرد. عکس‌های دوربین‌های تله‌ای می‌بایست برای شناسایی افراد یک جمعیت مناسب باشند یعنی نه‌تنها در نقطه‌ی مناسب نصب شوند بلکه حتی فاصله‌ی آن‌ها نیز از یکدیگر درست تعریف شده باشد. انجمن یوزپلنگ ایرانی که به واسطه‌ی چندین سال فعالیت در نقاط مختلف ایران یکی از غنی‌ترین مجموعه عکس‌های دوربین‌های تله‌ای را در اختیار دارد، با ارسال بهترین عکس‌های دوربین‌های تله‌ای خود در مسابقه (BBC Wildlife) شرکت و در دو شاخه جزو منتخبین قرار گرفت. در نهایت عکس منسوب به آرش (یوزپلنگ ایرانی) که توسط دوربین‌های تله‌ای این انجمن در پناهگاه حیات‌وحش نایبندان به ثبت رسید، بعنوان برنده‌ی مسابقه انتخاب و جمع کثیری از داوران و کارشناسان را تحت‌تاثیر قرار داد.

تصاویر ثبت‌شده از دوربین‌های تله‌ای موید این واقعیت است که ظاهراً یوزهای آسیایی در مقایسه با یوزهای آفریقایی علاقه بیشتری به فعالیت در شب دارند

پنجه در پنجه‌‌ی انقراض؛ آخرین امیدها برای نجات یوزپلنگ‌های آسیایی در ایران (بخش دوم)

 

مطالعات نشان می‌دهد که یوزهای آفریقایی هم‌اکنون ۷۶ درصد از قلمروی تاریخی خود را در قاره آفریقا از دست داده‌اند. در مناطقی از آفریقا که الگوهای مهاجرتی سم‌داران در مقیاس کلان دست‌نخورده باقی مانده، یوزپلنگ‌های ماده‌ی تنها که اغلب منطقه‌ی زیستی وسیعی هم دارند از قلمروهای کوچک موقت حدوداً ۵۰ کیلومتر مربعی که توسط گروه‌های کوچکی از یوزهای نر نگهداری می‌شود، گذر می‌کنند. در مورد یوزهای ماده‌ی آفریقایی، منطقه‌ی زیستی به طور متوسط حدود ۸۰۰ کیلومترمربع تخمین زده شده است. منطقه‌ی زیستی، منطقه‌ای است که توسط یک حیوان در حین فعالیت‌های روزانه اشغال می‌شود. اما در مناطقی از آفریقا که طعمه‌ی یوزپلنگ‌ها غیرمهاجر است، یوزپلنگ‌های نر و ماده عملاً مناطق زیستی را اشغال می‌کنند که از نظر ابعاد تقریباً مشابه‌اند و ضمناً اغلب هم با یکدیگر هم‌پوشانی دارند. یوزهای آفریقایی ماده اغلب تک‌زی هستند و معمولاً قلمروطلب نیستند. این احتمال که مناطق زیستی‌ ماده‌ها با یکدیگر تداخل کند، یک امر بدیهی است اما نرهای جوان مرتبط با آن‌ها اغلب گروه‌های دو یا حتی چهارتایی تشکیل می‌دهند و قلمروهای کوچک را اشغال می‌کنند. دفاع از قلمرو در کل یا بخشی از سال در برابر نرهای دیگر یکی از ویژگی‌های این گروه‌های کوچک است. در مورد یوزهای آفریقایی ظواهر امر نشان داده یوزهایی که در گروه‌های کوچک زندگی می‌کنند، معمولاً سالم‌تر هستند و بیشتر هم عمر می‌کنند، لذا بدیهی است که در مقایسه با نرهای تک احتمال زادآوری آن‌ها نیز بیشتر است.

اما ابهامات در مورد وضعیت زیستی و ویژگی‌های رفتاری یوزهای آسیایی کماکان وجود دارد. علی‌رغم اینکه آن‌ها مشابهت‌هایی با عموزاده‌های آفریقایی خود دارند اما در بسیاری از موارد نیز تفاوت‌هایی از خود نشان می‌دهند. بعنوان مثال همان‌طور که پیش‌تر هم گفته شد، ظواهر امر نشان می‌دهد که یوزهای آسیایی احتمالاً در شب فعال‌تر هستند. درک وضعیت اکولوژیکی یوزهای آسیایی یکی از ملزومات اساسی برای ارائه‌ی استراتژی‌های موثر و کارآمد حفاظت از این زیرگونه ارزشمند است. اطلاعات از وضعیت زیستی و جابجایی‌های این زیرگونه هنوز ناقص است اما این بدان معنا نیست که متخصصان ایرانی در تلاش برای حل این چالش نیستند. تحقیقات متعدد ظرف سال‌های اخیر و بالاخص تلاش‌ها در راستای فرهنگ‌سازی و افزایش مشارکت مردمی از جمله خبرهای خوبی است که در مورد یوزهای آسیایی جلب توجه می‌کند.

در مورد یوزهای آفریقایی ظواهر امر نشان داده یوزهایی که در گروه‌های کوچک زندگی می‌کنند، معمولاً سالم‌تر هستند و بیشتر هم عمر می‌کنند؛ لذا بدیهی است که در مقایسه با نرهای تک احتمال زادآوری آن‌ها نیز بیشتر است.

رکورد مهاجرت ۲۱۵ کیلومتری یوز آسیایی

در خرداد سال گذشته کارشناسان انجمن یوزپلنگ ایرانی خبر از رکوردشکنی مهاجرت یک یوزپلنگ آسیایی دادند. آن‌طور که در خبرها آمد، یک پوزپلنگ نر توانست با مهاجرت از پناهگاه حیات‌وحش نایبندان طبس در استان خراسان جنوبی به پناهگاه حیات‌وحش دره‌انجیر در استان یزد، رکوردی کم‌نظیر (مهاجرتی ۲۱۵ کیلومتری) از خود برجا بگذارد. جالب این‌جاست که این اتفاق بار دیگر نیز در سال جاری تکرار شد و یوزپلنگ موسوم به «پویان» توانست در بازه‌ی زمانی پاییز ۱۳۹۳ تا مهرماه ۹۴ با رکوردشکنی دوباره مسیری در حدود ۲۱۵ کیلومتر را طی کرده و خود را از پناهگاه حیات‌وحش دره‌انجیر استان یزد مجدد به پناهگاه حیات‌وحش نایبندان در استان خراسان جنوبی برساند.

یوز تنها گربه‌سانی است که از دور شباهت زیادی به سگ‌سانان دارد. چشمان به رنگ اخرایی و دو نوار سیاه‌رنگ ناحیه صورت که از گوشه چشم به گوشه دهان امتداد یافته، بدون‌تردید یکی از ویژگی‌های فوق‌العاده تاثیرگذار در زمان مشاهده این گونه نادر است.

اما چگونه می‌توان چنین اطلاعاتی را از یوزها بدست آورد؟ سطح بدن یوزها پوشیده از موهای نخودی و زرد رنگ است که در قسمت‌های زیرین به سفید متمایل می‌شود. روی بدن یوزها هم خال‌های کوچک، سیاه و توپری وجود دارد که در حقیقت یکی از مشخصات منحصربفرد آن‌ها و ضمناً راه تشخیص‌شان از یکدیگر است. شاید بتوان این‌طور گفت که خال‌های هر یوزپلنگ همچون اثر انگشت، خاص و منحصربفرد است و به همین دلیل است که کارشناسان با بررسی خال‌ها می‌توانند یک یوز را از سایر یوزها تشخیص دهند. بررسی خال‌های تصاویر ثبت شده توسط دوربین‌های تله‌ای را می‌توان کلید رمزگشایی این معما عنوان کرد.

cheetah11

چرا یوزها مهم هستند؟

سوال این‌جاست که از میان این همه گونه‌ی جانوری چرا یوز بدین اندازه مهم است؟ پاسخ این سوال بسیار ساده است، یوزپلنگ یکی از چهارگونه پستاندار بزرگ‌جثه راس هرم غذایی است، شکارچیان راس هرم غذایی معمولاً کم جمعیت هستند اما فقدان آن‌ها فاجعه‌ای است که محیط طبیعی را بشدت دگرگون خواهد کرد. ساده‌ترین تاثیر نبود گوشتخواران بزرگ، افزایش شمار نشخوارکنندگان خواهد بود. اتحادیه‌ی جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (آی‌یو‌سی‌ان) اعلام کرده که کل جمعیت‌های شناخته‌شده‌ی یوزپلنگ (آفریقایی و آسیایی) بالغ بر ۷ هزار عدد نیست و این در حالی است که اندازه جمعیت اثرگذار (درصدی تخمینی از جمعیت که بتواند از طریق زادآوری خزانه‌ی ژنتیکی را با موفقیت به نسل‌های بعد منتقل کند) احتمالاً کمتر از نیمی از کل این جمعیت است. این وضعیت بدون‌تردید برای یوزآسیایی بشدت بحرانی‌تر است چرا که نه‌تنها کل جمعیت آن کمتر از ۱۰۰ عدد است، بلکه حتی جمعیت اثرگذار آن هم بصورت تخمینی کمتر از ۴۰ فرد برآورد می‌شود. یکی از مهمترین مشکلات بقای جمعیت‌های ایزوله نظیر یوز انتقال ناموفق خزانه ژنتیکی است. خزانه‌ی ژنتیکی به تمامی ژن‌های افراد درون یک جمعیت اشاره دارد یعنی درست است که هر یوزپلنگ عنصری مهم در جمعیت آسیب‌پذیر خود بحساب میآید اما به تنهایی نمی‌تواند تمامی ژن‌های درون خزانه‌ی ژنتیکی را به نسل بعد منتقل کند، چرا که تنها جزء کوچکی از کل عصاره‌ی ژنتیکی آن جمعیت را به همراه دارد. بدیهی است که هرچقدر جمعیت بیشتری از یوزپلنگ‌ها حفظ شود، امید به انتقال ژن‌های تاثیرگذار و غالب نیز بیشتر می‌شود. علی‌رغم تدابیر حیاتی و ویژگیهای خاص مورفولوژیکی که توان سازگاری این جانور را با محیط فراهم کرده، امروز این نقش بلاواسطه انسان است که سبب کمرنگ‌تر شدن هرچه بیشتر پراکنش این حیوان شده است.

کل جمعیت‌های شناخته‌شده‌ی یوزپلنگ (آفریقایی و آسیایی) بالغ بر ۷ هزار عدد نیست و این در حالی است که اندازه‌ی جمعیت اثرگذار احتمالاً کمتر از نیمی از کل این جمعیت است. این وضعیت بدون‌تردید برای یوزآسیایی بشدت بحرانی‌تر است چرا که نه‌تنها کل جمعیت آن کمتر از ۱۰۰ عدد است، بلکه حتی جمعیت اثرگذار آن هم بصورت تخمینی کمتر از ۴۰ فرد برآورد می‌شود.

یک مرکز تحقیقاتی بر روی یوزهای آسیایی در قلب تهران

مرکز تکثیر و بازپروری یوز آسیایی واقع در پارک پردیسان تهران که با هدف نگهداری و تحقیق در سایتی به مساحت ۱.۵ هکتار راه‌اندازی شد، امروز سکونت‌گاه دو یوز آسیایی خبرساز به نام‌های «کوشکی» و «دلبر» است که به ترتیب در بهمن سال ۸۶ و فروردین سال ۹۰ به دلیل تعقیب و گریز دامداران و سگ‌های گله در سن تقریبی ۳ الی ۴ ماهگی از مادر جدا شدند و پس از افت و خیزهای بسیار در نهایت وارد این مرکز شدند. محققان امروز در پردیسان تلاش می‌کنند تا دانش خود را در خلال یک پروژه تحقیقاتی ارتقاء بخشند. دکتر ایمان معماریان فارغ‌التحصیل رشته‌ی دامپزشکی دانشگاه تهران و فلوشیپ‌های بیهوشی، مقیدسازی و بیماری‌های حیات‌وحش از کشور‌های نامیبیا، هلند و اسپانیا که در حال حاضر دامپزشک ارشد این مجموعه است، در گفتگو با دی‌جی‌کالا مگ گفت: «دست‌اندرکاران طرح حفاظتی تحقیقاتی درصدد هستند تا امکان زادآوری این دو حیوان نادر را در شرایط موجود و تحت اسارت فراهم سازند اما اگر داده‌های منتشر شده از طرف موسسه زیست‌شناسی حفاظتی اسمیتسونین  که یکی از مراجع معتبر علمی خصوصاً با تحقیقات متمرکز در زمینه این گونه نادر است، مبنا قرار داده شود؛ این احتمال در شرایط اسارت بسیار کم است. در نتیجه آن‌چه که مجموعه‌ی در حال حاضر بیشتر بر روی آن تاکید دارد، تاثیر حضور این دو حیوان نادر خصوصاً در بخش آموزشی است که طبیعتاً می‌تواند در آینده کمک موثری برای حفاظت از نسل یوزها باشد.»

یک یوزپلنگ آسیایی در پارک پردیسان تهران

معماریان در ادامه افزود: «سایت تحقیقاتی یوزپلنگ آسیایی پردیسان در حال حاضر با توجه به حضور دو یوزپلنگ نر و ماده از دو استان مختلف کشور، بستری مناسب را برای تحقیق و پژوهش در اختیار دارد. این مجموعه بر آن است تا با انجام تحقیقات بیشتر بر روی زیرگونه به شدت در خطر انقراض یوزپلنگ آسیایی، درب‌های امید تازه‌ای را بر بقای این زیرگونه ارزشمند بگشاید. لزوم آشنایی هر چه بیشتر مردم ایران با یوزپلنگ آسیایی که بازمانده‌های آن فقط و فقط در ایران یافت می‌شوند، دست‌اندرکاران این مجموعه را در ادامه این راه استوارتر از پیش ساخته. اما نباید فراموش کرد که تحقیقات متعدد مراکز مختلف نگهداری و تکثیر یوزپلنگ آفریقایی در دنیا نشان می‌دهد که تکثیر این زیرگونه حتی با وجود تعداد قابل توجهی یوز نر و ماده همچنان کار بسیار دشواری است. شواهد امر حاکی از آن است که این مرکز تحقیقاتی با در اختیار داشتن تنها یک جفت یوزپلنگ آسیایی احتمالاً شانس بالایی برای تکثیر نخواهد داشت، مضاف بر اینکه کمبود اطلاعات در مورد این زیرگونه خاص کماکان یکی از محدودیت‌های بزرگ در این مسیر خواهد بود. اما این مجموعه همچنان درصدد است در این مسیر ناهموار و ناشناخته قدم بردارد.»

منابع: wildcatconservationwildlifeiucnredlistwildcatconservationarkivecatsg

The complete fauna of Iran, Eskandar Firouz, I.B. Tauris pub. 2005, New York

Encyclopedia of Endangered Mammals, Amy Jane Beer et al. Grange Books pub. 2005, London

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*