به نظر میرسد اگر بتوانیم به پسر خود این آموزش را بدهیم که بتواند در برابر بعضی از امورات و خواستههای دیگران »نه« بگوید، خیلی از بار مشکالت کم میشود. پرورش این مهارت بسیار حائز اهمیت است چرا که جوانان ساده لوح و مظلوم که مجبورند در برابر هر آنچه دیگران از آنها انتظار دارند سر تسلیم فرود آورند به دنبال آن دچار صدها مشکل خواهند شد. خیلی از جوانان که به دام اعتیاد افتاده و به فساد اخلاقی مبتلا شده اند و آنهایی که زندگی خود را باخته اند و دام دوستان ناباب افتاده اند و آنهایی که درس و زندگی خود رها کردهاند، اکثراً کسانی هستند که همیشه میخواستهاند مطیع و فرمانبردار باشند و در برابر هر خواهشی بله قربانگو بودهاند واظهار میکردهاند ما نمیتوانیم »نه« بگوییم، خجالت میکشیم و زشت است! فکر میکنیم که در برابر دیگران بی ادبی کردهایم. در صورتی که »نه« گفتن قدرت و مردانگی میخواهد و این مهارت از همان ابتدای کودکی باید با رفتارهای عملی در منزل شکل بگیرد.
حتی اگر خودمان خواسته نامعقولی از کودک داشتیم اگر »بلی« گفت، به او بگوییم چه دلیلی دارد که »بلی« گفتی؟ جواب میدهد: »چون شما را دوست دارم!« بدانید این پایه یک خطر در آینده است. در این مرحله خیلی با اطمینان و صریح و زیبا به او آموزش دهید که باید »نه« میگفتی! به هر کسی که میخواهد باشد، وقتی انتظارش نامعقول است، دیگر فرقی ندارد پدر یا مادر یا معلم یا فردی دیگری باشد و تمام تبعات این بله گفتن را به او گوشزد کنید. اگر این مهارتها را از خانه خود شروع نماییم. تبدیل به یک عادت میشود و اگر دیدیم فرزند ما در برابر خواستههای نامعقول دیگران »نه« گفت، او را باید تحسین و تشویق کنیم. دیگران هم ناراحت شدند، بشوند، این چه منطقی است که میپذیرد، من فرزندم را بد تربیت کنم چون که دیگران ناراحت میشوند؟ آنها که هرگز در آینده هزینه مشکالت فرزند شما را نخواهند داد،اگر فرزند شما در برابر خواستههای نامعقول »نه« گفت، حتما بگویید و آموزش دهید که کارش اشتباه نبوده است. او باید منطقی و غیرمنطقی بودن یک عمل را تشخیص دهد. ولی متأسفانه خانوادهها نه تنها این کار را نمیکنند بلکه دائم در گوش فرزند خود میخوانند که پسر خوب کسی است که حرف دیگران را گوش کند، خواه خوب باشد، خواه بد باشد و اگر پسر آنها با جدیت در برابر یک آدم بزرگ »نه« گفت، او را سرزنش و حتی تنبیه میکنند که چرا به آدم به این بزرگی »نه« گفتی. این جاست که کار خراب میشود و بله گفتن در هر شرایطی را به پسر یا دختر خود آموزش میدهند. وقتی که خانوادهای تأکید زیاد میکند که باید حرف بزرگترها را گوش کرد. مثالً دختری ۱۴ ساله که با پسری ۱۶ ساله مواجه میشود و پسر از دختر تقاضای دوستی میکند، دختر به یاد گفتههای پدر و مادرش میافتد که آنها بارها گفتهاند حرف بزرگ ترها را باید گوش کرد، پس جواب »آری« گفتن اشکالی ندارد! یا پسری که دوستش به او سیگار تعارف میکند و او باید بگیرد و بکشد زیرا پدر و مادرش بارها گفتهاند که پسر خوب کسی است که حرف بزرگتر از خودش را گوش کند! اینها همه نکتههای تربیتی اثرگذاری است که با روح و شخصیت فرزند شما جوش میخورد. پس بدانید ناتوانی در »نه« گفتن؛ به خواستههای نامعقول دیگران، میتواند باعث صدها مشکل گردد. ناتوانی در »نه« گفتن علتهای متفاوت دارد: خواستههای پدر و مادر، احساس گناه به خاطر از دست دادن دوست، بیاحترامی به بزرگترها، کم نیاوردن در مقابل دیگران و …
پس آموزش را شروع کنید. در گام نخست به او بیاموزد که »نه« بگوید و چندین بار در کارهای مختلف با فرزندتان تمرین کنید و دلیل قاطع خود از »نه« گفتن را بیان کنید و پیامدهای منفی »بله« گفتن را آموزش دهید تا او بداند حق دارد خواستههای غیرمنطقی دیگران را به راحتی رد کند. در گام دوم با او همدلی کنید و با تحسین و تشویق و تمرینهای کوچک و بزرگ این موارد را در منزل آموزش دهید، اگر چه دچار خسارت میشوید، زیرا فرزندتان باید تجربه کند. مثال با این تمرین آموزش را شروع کنید. یک روز به پسرتان بگویید بدون اجازه کیف مادرش را بازرسی کند و یا مقداری پول بردارد، تا او طعم شیرین »نه« گفتن را حس کند و طعم تلخ »بله« گفتن را عمق وجودش لمس کند.
کتاب کلیدهای طالیی تربیت پسران موفق , دکترحسنعلی میرزابیگی
